Ενώπιον της απανθρωπίας…


0103

Κώστας Ε. Τσιρόπουλος

 

Γνωρίζουμε πως οι αποδεκτές πνευματικές βάσεις της Ευρώπης είναι τρεις: ο αρχαίος ελληνικός στοχασμός, το ρωμαϊκό Δίκαιο και ο Χριστιανισμός. Και το μεν ρωμαϊκό Δίκαιο εξελίχθηκε και απομένει ως σημείο αναφοράς για την νομική σκέψη, ο αρχαίος ελληνικός στοχασμός – αποσυσχετισμένος, δυστυχώς, αρκετά από τη γλώσσα – απομένει μια ολιγοσύχναστη περιοχή μελέτης και σοφίας ως όργανο φωτισμού του ανθρώπου. Και ο χριστιανισμός λειτούργησε, ιδίως από την εποχή του Καρλομάγνου και μετά, όχι μόνο ως όργανο φωτισμού και αληθείας της ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά και ως θεμέλιο δόμησης και λειτουργίας των ευρωπαϊκών κρατών, διότι αυτός ουσιαστικά εγέννησε, εγαλούχησε και άνδρωσε τον Ανθρωπισμό – που υπήρξε η μεγάλη, ανεπανάληπτη πρόταση της Ευρώπης προς την Ανθρωπότητα, όχι μόνο ως τρόπος διαλογισμού αλλά ζωής. Η πρόταση αυτή κατέληγε πάντα σε μια συγκλονιστική κατάφαση, την κατάφαση του θανάτου, δηλαδή της εξόδου μας από τον κόσμο αυτό. Για τούτο και ο αυθεντικός ανθρωπισμός υπολόγισε πάντα στον θεμελιακό ορισμό του Πλάτωνος πως η φιλοσοφία – η αυθεντική – είναι σπουδή θανάτου.
 
Εκεί φρονώ πως βρίσκεται το ευγενέστερο μυστήριο του ανθρωπισμού: στη βεβαιότητα πως, όπως εισήλθες, έτσι, έχεις καθήκον να εξέλθεις από τον κόσμο αυτό. Όλα στη ζωή σου είναι ενδεχόμενα, η έξοδός σου από τον κόσμο αυτό αναπότρεπτη. Και όποιος δεν λησμονεί ποτέ την συγκλονιστική, τραγική ετούτη αλήθεια, πλάθει τον εαυτό του και τον βίο του ολόκληρο ως άνθρωπος αληθινός. Ως πλάσμα που εκ γενετής περικλείει το μυστήριο του ιερού.
 
Αλλά η Ιστορία δεν λειτουργεί εξελικτικά. Λειτουργεί δυναμικά: με εκρήξεις, με άλματα, με ανατινάξεις, με δομήσεις και κατεδαφίσεις. Ετούτο τον συγκλονιστικό δυναμισμό της Ιστορίας έζησε η Ευρώπη από τα τέλη του 18ου αιώνα – εννοώ την Γαλλική Επανάσταση – και εξακολουθεί να βιώνει ως σήμερα.
 
Η μορφή, η τόσο δυναμική και κάθε τόσο αλλοιούμενη της σημερινής ευρωπαϊκής κοινωνίας, διαρκώς και αποσυσχετίζεται από τον ευρωπαϊκό ανθρωπισμό. Από τον τρόπο, δηλαδή, ζωής που είχε ως κέντρο και ως άξονα τον Άνθρωπο, τον σεβασμό στο πρόσωπό του, στην ηθική πολιτειακή του ταυτότητα, στο μεταφυσικό του ανάστημα μέσα σ’ έναν κόσμο που σε ολόκληρο τον 20ο αιώνα ρίχτηκε με μια πρωτοφανή αγριότητα σε τρεις πολέμους που εξουθένωσαν τελειωτικά τον ευρωπαϊκό ανθρωπισμό – τον Πρώτο, τον Δεύτερο και τον Τρίτο, τον λεγόμενο Ψυχρό Πόλεμο. (Τρεις πολέμους χριστιανικών λαών, μην το ξεχνάτε: δολοφονίες σωρηδόν, αγριότητες ανείπωτες, Άουσβιτς και Νταχάου, Γκουλάγκ και τόσα άλλα, φριχτά, αποτρόπαια έργα κατ’ όνομα χριστιανών…)
 
Βγαίνοντας, στην τελευταία εικοσαετία του περασμένου αιώνα, από μια τέτοια συγκλονιστική, τραγική πολυπεριπέτεια, η Ευρώπη βρέθηκε ξαφνικά με τα χέρια αδειανά: χωρίς κλασικές σπουδές, χωρίς αξιοσέβαστο Δίκαιο, με τη Χριστιανοσύνη της ασφυκτικά συρρικνωμένη τόσο, που η λειτουργία των κοινωνιών που την συνθέτουν, όλο και πιο πολύ ν’ απομακρύνεται από τον Χριστιανισμό. Μια Ευρώπη αποχριστιανισμένη. Για να ζήσουμε σήμερα και να απολαύσουμε τα όσα προσφέρει η με πολύ ακκισμό λεγόμενη «μετανεωτερική» κοινωνία – κοινωνία που παρωθείται στον απ-ανθρωπισμό. Να λησμονήσουμε πλέον πως είμαστε θνητοί, επομένως διαβάτες του κόσμου – ή, επειδή ακριβώς είμαστε θνητοί, να ριχτούμε στις απολαύσεις του κόσμου αυτού. Ο Χριστιανισμός δίδασκε, και διδάσκει, πως ο θάνατος είναι ένα πέρασμα, μια διάβαση. Και ο σημερινός κόσμος πως είναι ένα τέρμα, ένας εκμηδενισμός.
 
Κι επειδή ο θάνατος του ανθρωπισμού που ενέπνεε ο Χριστιανισμός άφησε ανοιχτό τον κόσμο ετούτο μονάχα, σφαλίζοντας ερμητικά με την απιστία τον μετά θάνατον κόσμο, ας ριχτούμε, μας προτρέπουν, στις απολαύσεις του κόσμου, του μοναδικού αυτού κόσμου. Η τραγική ετούτη καθίζηση του Χριστιανισμού που βιώνουμε τα τελευταία είκοσι χρόνια, άφησε εντελώς ελεύθερο το έδαφος στον υλιστή άνθρωπο, που με τη δραστική συμπαράσταση της μηχανής και της τεχνολογίας, ρίχτηκε ακάθεκτος πάνω στις γήινες τροφές – για να θυμηθούμε τον Αντρέ Ζιντ.
 
Η βαθμιαία συρρίκνωση του χριστιανικού βιώματος, το χαμένο όραμα, το βαθιά εξανθρωπιστικό, της μέλλουσας πόλεως, προσκόλλησε τυραννικά τους ανθρώπους των καιρών μας στην εγκοσμιότητα. Που σημαίνει: κατανάλωση, απόλαυση όλων των αγαθών που προσφέρει αυτή η ζωή – και μάλιστα των πιο υλικών, των πιο σαρκικών αγαθών, αυτών που συνήθως δηλητηριάζουν την ψυχή. Έχοντας στα χέρια της την υψηλή τεχνολογία και την μηχανή, η κοινωνία της Ευρώπης παραμορφώνεται σε μιαν αριθμητική – και αριθμηστική – κοινωνία, όπου όλα είναι θέμα αριθμών. Το πρόσωπο, που την ανέγγιχτη ιερότητά του εγγυήθηκε με τη σάρκωσή του ο Χριστός, έχει απισχνανθεί, και οι πολίτες της Ευρώπης ζούνε για να χαρούν, χωρίς ενδοιασμούς, τα υλικά και τις διασκεδάσεις του κόσμου αυτού, γιατί αύριο πεθαίνουν, αύριο τους περιμένει ο εκμηδενισμός. Αριθμοί είναι και ως αριθμοί ζουν και κινούνται, όχι ως πρόσωπα εξαγνισμένα από τον Θεάνθρωπο. Με μια τέτοια μηδενιστική συλλογιστική λειτουργούν σήμερα οι εξουσίες στην Ευρώπη – πολιτικοί, δημοσιογράφοι, πίσω τους το μεγάλο κεφάλαιο.
 
Μια αριθμηστική, μια μηχανιστική κοινωνία μελλοθανάτων, τι μέλλον μπορεί να έχει; Κι ένας βίος, ο βίος του λυσσαλέου καταναλωτή, πόσο μπορεί να είναι ανθρώπινος, δηλαδή που τα «άνω θωρεί», που δίδει άλλο νόημα στην έλευσή του στον κόσμο αυτό και που ατενίζει προς ένα μέλλον μεταθανάτιο, που εξανθρωπίζει τον βίο του, ευγενίζει την συμπεριφορά του, εξισορροπεί την κοινωνία, έναν βίο που δεν είναι απαρηγόρητος, σαν τον βίο του σημερινού καταναλωτή;
 
Ο Χριστιανισμός, η Εκκλησία δηλαδή που ίδρυσε με την σάρκωσή Του, την διδασκαλία Του και την Θυσία του ο Χριστός, μοιάζει να έχει χάσει από τα χέρια της τον κόσμο αυτό. Και η ευρωπαϊκή κοινωνία, με τρόπο πνιγηρά ραγδαίο εκκοσμικεύεται, κυνηγώντας λυσσαλέα τα αγαθά μιας κατανάλωσης που φαρμακώνουν τελικά την ψυχή. Ανάγκη επείγουσα, να ξυπνήσει η Εκκλησία τις ψυχές των Ευρωπαίων, πριν ο κόσμος βυθιστεί σε μια μετανεωτερική, πλημμυρισμένη μηχανές, βαρβαρότητα.
 
Και βέβαια, έχουν απομείνει οι λίγοι. Η «μικρά ζύμη» που ζυμώνει όλο το φύραμα. Σωστά. Αλλά η μικρά αυτή ζύμη πρέπει να λειτουργεί, να δρα νυχθημερόν, αφού «οι καιροί ου μενετοί». Να διδάσκει με τρόπους πολλούς, περισσότερο συμπεριφοράς και λιγότερο λόγων, πως η αποστολή του ανθρώπου στον κόσμο αυτό είναι να δοκιμαστεί, να τελειωθεί πράττοντας το αγαθό, φανερώνοντας την ψυχή του ως κυριαρχία του πνεύματος που, δια της πίστεως, νικά τον θάνατο. Και νίκη του θανάτου, ως φόβου του μηδενός, είναι η στροφή προς την αυστηρή λιτότητα, η έξαρση του πνεύματος, η χαρά η χριστιανική της αδελφοσύνης, η πολιτεία μας ως παρεπιδήμων, που ήλθαμε να δοκιμαστούμε ως μάρτυρες του Καλού, ως φίλοι και συνεργάτες του Θεού. Να φανερώσουμε, με ανύσταχτη επιμονή πως, ναι, υπάρχει Θεός και πως υπάρχει θάνατος – και ζωή μετά θάνατον.
 
Τότε θα πάψουν οι Ευρωπαίοι να αναπτύσσουν αυτόν τον προκλητικό, απαρηγόρητο, καταναλωτικής λύσσας βίο, θα ξαναθυμηθούν την ευγένεια του πνεύματος που δίδαξαν με τον βίο τους οι άγιοι και θα ξαναϊστορήσουν την ζωή ανάμεσα στην «μένουσαν» και στην «μέλλουσαν» πόλιν.
 
 
Πρώτη έντυπη δημοσίευση στο περιοδικό «Manifesto » τχ 5, σελ. 5-7.
Advertisements

Αρχιεπίσκοπος: Η Παναγία η Οδηγήτρια επ’ ουδενί θα αφήσει την Παράδοσή μας, την Παιδεία μας, την ελληνορθόδοξη αυτοσυνειδησία μας να υποστεί ζημία και βλάβη


22222

«Και στο παρόν και στο μέλλον η Παναγία η Οδηγήτρια επ’ ουδενί θα αφήσει την Παράδοσή μας, την Παιδεία μας, την ελληνορθόδοξη αυτοσυνειδησία μας να υποστεί ζημία και βλάβη» τόνισε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος από τον ιερό ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου Νέας Φιλαδελφείας, όπου τέλεσε το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας και τα θυρανοίξια του ιερού παρεκκλησίου Παναγίας Βουρλιωτίσσης.

Συλλειτούργησαν οι Μητροπολίτες Θήρας, Αμοργού και νήσων κ. Επιφάνιος και Νέας Ιωνίας και Φιλαδελφείας κ. Γαβριήλ και παρέστησαν Δήμαρχοι, πρόεδροι Μικρασιατικών Συλλόγων, εκπρόσωποι τοπικών φορέων και οργανισμών, κλήρος και λαός.

Ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας κ. Γαβριήλ, ανέφερε ότι σήμερα συμπληρώνονται ενενήντα χρόνια από την ίδρυση αυτού του προσφυγικού ναού που πρώτοι έφτιαξαν οι Βουρλιώτες. «Προσπάθησαν μέσα στη στενοχώρια τους τη θλίψη και την ταλαιπωρία τους έχοντας ως προστάτιδα την Κυρία των Αγγέλων, την Παναγία μας, να εγκαθιδρύσουν και πάλι τις ζωές τους, να δημιουργήσουν. Οι πρόσφυγες, όταν στέγνωσαν τα δάκρυά τους, ξεκίνησαν και πάλι να δημιουργούν. Και είχαν τεράστια πρόοδο. Και όλοι εμείς καυχόμαστε σήμερα, που είμαστε συνεχιστές των ανθρώπων αυτών» υπογράμμισε ο Μητροπολίτης Νέας Ιωνίας.

Μίλησε για τα θυρανοίξια του ιερού παρεκκλησίου, ενώ απευθυνόμενος προς τον Αρχιεπίσκοπο τόνισε πως «οι εκπρόσωποι όλων των μικρασιατικών σωματείων, και όχι μόνο, σας υποδεχόμαστε με αγάπη, ενώ με ιδιαίτερη συγκίνηση σήμερα ο Σύλλογος Βουρλιωτών, στρέφονται προς την Κυρία Παναγιά, για να ζητήσουν την χάρη Της και να μην ξεχάσουν από πού ήρθαν, από πού ξεκίνησαν και πού πορεύονται. Με οδηγό την Παναγία μας, ο λαός και θα πορεύεται και θα συνεχίσει πάντοτε να δημιουργεί, για να προσφέρει αγάπη και να δίδει όλα όσα χαρακτηρίζουν διαχρονικά τον πιστό και υπερήφανο ελληνικό λαό».

Ο Αρχιεπίσκοπος μίλησε για την εικόνα της Παναγίας της Βουρλιώτισσας λέγοντας πως «μέσα από τις στάχτες των αλησμόνητων και αιώνιων πατρογονικών εστιών ξεπετάγεται η Ιερά Εικών της Παναγίας Βουρλιωτίσσης της Οδηγήτριας, ακατάλυτο σύμβολο διαχρονικής ισχύος και ενότητος της Ελληνορθόδοξης Παράδοσης και μάλιστα σε χρόνους και καιρούς πρωτόγνωρης αμφισβήτησης και αντιπαράθεσης. Ωστόσο, μέσα από την εικόνα της Παναγίας και συνάμα και της Μητέρας Πατρίδας ανατέλλει φως δημιουργικής και αείζωης ελπίδας που βεβαιώνει ότι όπως τότε, έτσι και τώρα και πάντοτε «η Ελπίδα ποτέ δεν πεθαίνει». Η ιερή καρδιά της θα κτυπά γλυκά και θα οδηγεί, Τρανή Οδηγήτρια, τα τέκνα της εις νομάς σωτηρίους».

Επεσήμανε, επίσης, ότι «τόσο στην Μικρά Ασία και μάλιστα κατά τον εκπατρισμό, όσο και στην Ελλάδα η Βουρλιώτισσα Οδηγήτρια οδήγησε τους ευλογημένους Βουρλιώτες και όλους τους Έλληνες κατά θαυμαστό και παράδοξο τρόπο στις λύσεις των ποικίλων προβλημάτων. Πάντοτε ευγνώμονες και υπόχρεοι στην αγάπη της θα ενθυμούνται με συγκίνηση την Χάρη και την Ευλογία της και θα προστρέχουν κοντά της. Οι σύγχρονες συζητήσεις και διαπραγματεύσεις για το μέλλον του Ελληνισμού τελούν υπό την άμεση εποπτεία και γνώση της και Εκείνη ελέγχει την αίσια έκβαση αυτών. Γι’ αυτό δεν δικαιολογείται άγχος και αγωνία, αλλά με αισιοδοξία ατενίζουμε το αύριο που η αγάπη Της με τρόπους ανερμήνευτους οικοδομεί. Πίστη, ελπίδα και αγάπη χρειάζεται για να εννοούμε τις οδούς της Πρόνοιάς της και να αναγνωρίζουμε ανάμεσά μας και μέσα μας τα σημεία της παρουσίας της. Και στο παρόν και στο μέλλον η Παναγία η Οδηγήτρια επ’ ουδενί θα αφήσει την Παράδοσή μας, την Παιδεία μας, την ελληνορθόδοξη αυτοσυνειδησία μας να υποστεί ζημία και βλάβη και τούτο προς δόξαν του Παναγίου Τριαδικού θεού και της πάνσεπτης πατρίδος μας».

Στη συνέχεια τελέσθηκαν τα θυρανοίξια του ιερού παρεκκλησίου της Παναγίας Βουρλιωτίσσης και αμέσως μετά τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση για όλους τους κεκοιμημένους Μικρασιάτες Βουρλιώτες.

Οικονομία και χρέος: από τον Περικλή, στις μέρες μας…


Ο Νίκος Φίλιππας, Καθηγητής Τμήματος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Πειραιώς στην ομιλία του «Τα οικονομικά την εποχή του Περικλή», στο πλαίσιο ημερίδας αφιερωμένης στην επέτειο των 5 ετών της Μύρτιδος, που πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο της Ακρόπολης στις 15/5/2015.

Γενική θεματολογία της ημερίδας: «Μορφή, ταφή ή καύση και η καθημερινή ζωή στην Αθήνα του 5ου αιώνα».

Μύρτις είναι το όνομα που δόθηκε στο κοριτσάκι του λοιμού των Αθηνών, τα οστά του οποίου ανακαλύφθηκαν στην ανασκαφή του Κεραμεικού και έδωσαν τη δυνατότητα να προσδιοριστεί η ασθένεια που προκάλεσε τη μεγάλη καταστροφή στην πανίσχυρη μέχρι τότε Αθήνα.

Για την μεγάλη επιστημονική ανακάλυψη σχετικά με τη Μύρτιδα και τον Λοιμό των Αθηνών μπορείτε να διαβάσετε σχετικό δημοσίευμα της ΠΕΜΠΤΟΥΣΙΑΣ το οποίο υπογράφει ο Επ. Καθηγητής Ορθοδοντικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μανώλης Παπαγρηγοράκης, ο οποίος υπήρξε και ο ιθύνων νους της ανακάλυψης. Μάλιστα, ο κ. Παπαγρηγοράκης, μετά την ολοκλήρωση των επιστημονικών ερευνών, προχώρησε σε ανάπλαση του προσώπου της Μύρτιδος σε ειδικό εργαστήριο στο εξωτερικό, καθώς επίσης και στην οργάνωση πλήθους εκθέσεων και επιμορφωτικών εκδηλώσεων.

Για τη Μύρτιδα μπορείτε επίσης να παρακολουθήσετε εδώ σχετική ομιλία του κ. Παπαγρηγοράκη.

Άλλο υλικό σχετικό με τη Μύρτιδα θα βρείτε στην ιστοσελίδα http://www.myrtis.gr

Ἡ “κοινωνική δικτύωση” καί τά …“κοινωνικά ὑποκείμενα”!


Βασίλης Π. Μακρς

πό τό τέλος το Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου καί μετά ο νθρώπινες κοινωνίες χαρακτηρίζονται πό δύο παραμέτρους πού φήνουν ντονα τό ποτύπωμά τους στίς λειτουργίες τους.  ποκτον χαρακτήρα μαζικό καί (τήν τελευταία 40ετία) εκονικό. Τό πρτο χαρακτηριστικό στοιχεο εκολα τό συγχέουν πολλοί μέ τό δημοκρατικό, ν τό δεύτερο (τό συγχέουν) μέ τό αθεντικό.

Σέ λους εναι γνωστά τά ψηφιακά μέσα κοινωνικς δικτύωσης. Πρόκειται γιά τό πλέον διαδεδομένο facebook, τό twitter, τό G+  κλπ. Εδικά τό πρτο (f/b χάριν συντομίας) πολογίζεται τι προσελκύει καί συγκεντρώνει σχεδόν 1 δισεκατομμύριο χρηστν-μελν σέ πλανητικό πίπεδο. Πς μεταφράζεται μως τό f/b; Σέ μιά γρήγορη μετάφραση θά μποροσε νά πε κανείς τι πρόκειται γιά “βιβλίο προσώπων”. μως δέν χει καμία σχέση μέ τήν πραγματικότητα. Κατά τήν ταπεινή μου γνώμη πρόκειται γιά “καταγραφέα τς βιτρίνας” το καθενός πού ντάσσεται στήν εκονική κοινότητα το f/b. 

Πρίν μως προχωρήσουμε  στήν πεξεργασία το θέματος, καλό θά εναι νά δομε τήν δομή καί τήν λειτουργία (στό μέτρο το δυνατο βεβαίως) το f/b. νάπτυξη καί ταχύτατη διάδοση τν ψηφιακν μέσων κοινωνικς δικτύωσης στηρίζεται στήν Θεωρία τν Κοινωνικν Δικτύων. Σύμφωνα μέ ατήν να κοινωνικό  δίκτυο ποτελεται πό κόμβους (σημεα) καί κμές (γραμμές) πού νώνουν δύο κόμβους. Κάθε κόμβος καί κάθε κμή μπορε νά εναι σημαδεμένα μέ κάποια ταμπέλα πού συνήθως χει ριθμητικό περιεχόμενο πληροφορίες γιά τό τί ναπαριστ κόμβος κμή. ταν δύο κόμβοι σχετίζονται, τότε πάρχει κμή πού τούς νώνει (τσι δηλαδή ναπαρίσταται σχέση), λλις ο κόμβοι εναι μεταξύ τους πομονωμένοι. Tό “κοινωνικό δίκτυο” εναι να ψηφιακό περιβάλλον στό ποο ο κόμβοι εναι κοινωνικά ποκείμενα –π.χ. τομα, πιχειρήσεις, μάδες, ργανώσεις, θεσμοί– καί ο κμές ναπαριστον τίς μεταξύ τους σχέσεις. Θά μποροσε, γιά παράδειγμα, νά φτιαχτε να κοινωνικό δίκτυο πού νά ναπαριστ τήν κατοχή μετοχικν πακέτων μεταξύ διαφορετικν ταιρειν (ξ λλου, ατό δέν εναι τυχαο παράδειγμα λλά πείραμα μέ πολύ νδιαφέροντα ποτελέσματα). Σημαντικό ρόλο γιά τήν κατανόηση τς δόμησης τν ψηφιακν μέσων κοινωνικς δικτύωσης διαδραματίζει (μεταξύ τν λλων) καί τό θεώρημα το τριαδικο κλεισίματος (triadic closure). Βάσει το θεωρήματος ατο, “άν δύο τομα σέ να κοινωνικό δίκτυο χουν πό ναν φίλο πό κοινο, τότε παρουσιάζεται πολύ μεγάλη πιθανότητα στό μέλλον νά γίνουν φίλοι μεταξύ τους”. πίσης σύμφωνα μέ τήν Θεωρία τν Κοινωνικν Δικτύων πάρχει να σημαντικό ποτέλεσμα πού στηρίζεται σέ κοινωνικά χαρακτηριστικά. Τό ποτέλεσμα ατό νομάζεται “μοφιλία” (“σχέση” φιλίας δηλαδή πού βασίζεται στό ποδοχή/μοίρασμα πό κοινο τν διων πραγμάτων) καί σέ γενικές γραμμές μς λέει τι τομα μέ παρόμοια χαρακτηριστικά καί παρόμοιες προτιμήσεις/πιλογές μοιάζει νά μαδοποιονται στό διαδίκτυο, συνάπτοντας “σχέσεις” μεταξύ τους καί μάλιστα σχυρές. Σύμφωνα μέ τήν δια πάντοτε Θεωρία τν Κοινωνικν Δικτύων, κόμβοι πού παρουσιάζουν παρόμοιες ριθμητικές τιμές γιά κάποια ποσότητα μφανίζονται νά χουν κμές μεταξύ τους, νά καταγράφουν τριαδικά κλεισίματα μεταξύ τους καί νά χουν σχυρούς δεσμούς (δηλαδή νά εναι συνδεδεμένοι μέ λους τούς παρόμοιους κόμβους). Τά ποτελέσματα  ατά εναι σταθμισμένα καί παληθευμένα καί κατά τήν σύγχρονη ποχή τίθενται ες χρήση προκειμένου νά ξομοιωθον φαινόμενα πως διάδοση μολυσματικν νόσων σέ πληθυσμούς δράση το ργανωμένου γκλήματος στήν κοινωνία. Μπορε νά πεκταθε κανείς στήν Θεωρία τν Κοινωνικν Δικτύων νατρέχοντας στίς ργασίες το μερικανο Ψυχολόγου Stanley Milgram καθώς καί στήν ργασία το μερικανο καθηγητο Jon Steinberbrg  στόν τομέα τς πιστήμης τς Πληροφορικς στό Πανεπιστήμιο Cornell τν ΗΠΑ “The Small-World Phenomenon: An Algorithmic Perspective”. λες ο παραπάνω ναφορές κρίνονται παραίτητες γιατί δέν εναι δυνατόν νά ποδέχεται κάποιος βασάνιστα καί κριτα ,τι το προσφέρεται πρός χρήση, άν δέν ξετάσει νδελεχς ποιά εναι κριβς δομή του λλά καί ατιώδης συνάφειά του, δηλ. ξέταση τς σύνδεσης τς ερύτατης χρήσης το f/b μέ τά παραγόμενα ποτελέσματα πού τήν διέπουν.

κτός πό τό τι τό f/b εναι μαζικό, εναι καί εκονικό. παρτίζει να τεράστιο ψηφιακό θύσανο εκονικν καί κίβδηλων κοινοτήτων. Δέν εναι “χρος” στόν ποο συνάπτονται  σχέσεις μεταξύ τν νθρώπων, λλά τό ψηφιακό περιβάλλον τό ποο ναπαριστ διαμεσολαβημένες σχέσεις μεταξύ τόμων πού ποκτον λογαριασμό σύνδεσης (στό ν λόγ μέσον ψηφιακς κοινωνικς). καθείς πού διασυνδέεται στό f/b προβάλλει μίαν πρόσοψη νός ραιοποιημένου αυτο καί τόν προβάλλει μάλιστα πιλεκτικά καί πιδεικτικά πρός γραν “φίλων” καί “like”. σο περισσότερα “like” συγκεντρώσει μιά νάρτηση, τόσο πιό πολύ διογκώνεται παρξιακή πιβεβαίωση το ναρτήσαντος. πάρχει μιά βαθύτερη σωτερική παρόρμηση πρός κθεατρισμό πού κπηγάζει πό ψυχόρμητα καί νάγκες πού χουν νά κάνουν μέ τό βάθος τς ψυχς το νθρώπου. Ατό πού δέν βιώνει νθρωπος σέ πίπεδο ζωντανς καί πτς μεσότητος (μή δικτυακς), προσπαθε νά τό ναζητήσει καί νά τό νακαλύψει –μέσ μις τεχνικς προβολς ξωραϊσμν– στό f/b. Δέν πρόκειται γιά ζσα πικοινωνία, λλά γιά ναπαράσταση καί διαμεσολάβηση το μμέσου, το ξωραϊσμένου, το θεαματικο, το ντυπωσιακο καί το σκόπιμα ποσπασματικο. Τό f/b εναι τό “κέντρο” νός κόσμου πού δέν χει κανένα κέντρο ζωντανς ναφορς, νός κόσμου πού εναι ποκεντρωμένος, φο συστατικό του στοιχεο εναι μονήρης τομικότητα καί πουσία τς ζώσης κοινότητος. πό τά βάθη το διασυνδεδεμένου τόμου κπηγάζει μιά νομολόγητη νάγκη πρός κθεατρισμό καί προβολή το θεαματικοποιημένου αυτο. Πρόκειται γιά προδιάθεση πού κλαμβάνει διαστάσεις παρξιακς ζωτικότητος. Δηλαδή λέει διασυνδεδεμένος μέσα του: “Προβάλλω αυτόν στό f/b, ρα ποκτ γώ διος νόημα καί ρα πάρχω”. Τί νόημα χει νά λές “Κοιτάξτε! εμαι κε καί θά πι μιά μπύρα”; Γιατί νά νδιαφέρει τούς πολοίπους πο δέν πρόκειται νά παραστον; πομένως θέλει ψηφιακς ατοπροβαλλόμενος νά καταστε τό κέντρο προσοχς, στία ντυπωσιασμο, τό ντικείμενο θαυμασμο καί πομένως νά βαυκαλίζεται ναρκισσευόμενος τι εναι τοιοτον τι. Θά λεγε κανείς σέ θεωρητική διατύπωση τι τό f/b εναι μέσον το πανταχόθεν καί σωθεν προβαλλόμενου το θεαματικοποιημένου αυτο

πάρχουν μως καί λλες πτυχές το ζητήματος ατο. Τό f/b ποτίθεται τι ποτυπώνει τήν μεσότητα καί τήν νάγκη γιά αθεντικότητα. Πρόκειται μως γιά αθεντικότητα πού ποτυπώνει τήν προδιάθεση το νθρώπου νά ζε μέ μύχιες παρωθήσεις καί νά μιλ καί νά νεργε χωρίς νά νδιαφέρεται γιά συμβάσεις καί κανόνες. ποτίθεται τι πρωταρχικό νδιαφέρον εναι παρξιακή γνησιότητα, λλά ατό πού κτίθεται εναι λλοτρίωση, ξωραϊσμός καί ποσιώπηση/πόκρυψη.

πάρχει κόρεστη νθρώπινη δίψα γιά ναγνώριση πό τούς λλους τς ψηφιακς κοινότητας καθώς  καί γιά πρόσβαση στά μερίδια ναγνωρισιμότητας. Πρόκειται γιά μιά δίψα πού παρωθε τούς νθρώπους νά στυλιζάρουν ετε νσυνείδητα ετε συνείδητα τήν ξωτερική τους καί τήν σωτερική τους συμπεριφορά, γεγονός πού δέν φήνει τόν παραμικρό χρο στό αθεντικό νά ναπνεύσει. Τότε γιά ποιά μεσότητα καί αθεντικότητα μπορε  νά μιλήσει κανείς; Πρόκειται γιά μιά κίβδηλη αθεντικότητα πού καμουφλάρεται πό τό προσωπεο το φαίνεσθαι, κάτι πού δέν χει τήν παραμικρή σχέση μέ τήν πνευματική παιδεία καί τό παραδεδομένο βίωμα, λλά εναι προϊόν σταμάτητων ατοσχεδιασμν. πως τονίζει σπουδαος στοχαστής Παναγιώτης Κονδύλης (στό ργο του “ παρακμή το στικο πολιτισμο”: “… προσπάθεια νά φερθε καθένας αθεντικά νά δειχθε αθεντικός γενν συγκρούσεις νάμεσα στά διάφορα εδη αθεντικότητας καί καταλήγει σέ να εδος ναρκισσισμο, ποος τυρανν τούς λλους φαινομενικά θέλει νά τούς πωθήσει, μως χρειάζεται να κοινό καί, ταν δέν βρίσκει πιά λλον τρόπο γιά νά τό κερδίσει, πασχίζει νά τό πιτύχει μέ πιδεικτικούς ατοοικτιρμούς. ατοοικτιρμός εναι παράλληλα μέ τόν ναρκισσισμό, συνηθισμένο ψυχολογικό φαινόμενο στήν μαζική δημοκρατία τν αθεντικν νθρώπων…”

 

πίσης εναι λίαν διαφωτιστικό νά νατρέξει κανείς στήν ξαιρετική Διπλωματική ργασία το Μηχανικο Πληροφοριακν καί πικοινωνιακν Συστημάτων, κ. Γεωργίου Γαμπιεράκη πό τόν τίτλο “Διερεύνηση τς συμπεριφορς τν μελν ψηφιακν κοινωνικν δικτύων ς πρός τήν προστασία τς διωτικότητας τν προσωπικν τους δεδομένων” (Πανεπιστήμιο Αγαίου). Τεκμηριώνοντας τό φαινόμενο τς χαλάρωσης τν ναστολν κ. Γαμπιεράκης γράφει (σελ. 69 τς Διπλωματικς):

χει ποδειχθε πλέον πώς ο νθρωποι πού χρησιμοποιον τό διαδίκτυο ς μέσο πικοινωνίας, λειτουργον καί συμπεριφέρονται μέ διαφορετικό τρόπο π’ ὅ,τι κάνουν στίς κοινωνικές συναναστροφές τους στά πλαίσια το πραγματικο κόσμου. Λειτουργντας προφανς μέ διαφορετικά κριτήρια, κάνουν καί λένε πράγματα καί γενικότερα κδηλώνονται μέ τρόπο πού δέν χαρακτηρίζει σέ πολλές φορές τήν προσωπικότητά τους στά πλαίσια πραγματικν συμβάντων, μειώνοντας καί λαχιστοποιντας τίς ναστολές τους. Ο πιστήμονες ποκαλον ατό τό φαινόμενο ς «Φαινόμενο τς Χαλάρωσης τν ναστολν» (The Online Disinhibition Effect ) καί ποστηρίζουν πώς λειτουργε μέ δύο τρόπους. πό τή μία, ο χρστες το διαδικτύου καί τν εκονικν κοινοτήτων πηρεασμένοι πό ατό τό φαινόμενο, μειώνουν τίς ναστολές τους σχετικά μέ τήν ποκάλυψη στοιχείων το αυτο τους καί ποφασίζουν, συνείδητα πολλές φορές, νά μοιραστον κομμάτια το αυτο τους μέ λλους χρστες πού συναντον στό διαδίκτυο, σέ μία προσπάθεια νακάλυψης το σωτερικο τους κόσμου καί κανοποίησης τν ψυχικν καί πνευματικν ναγκν τους. πό τήν λλη πλευρά λειτουργντας μέ τρόπο κτόνωσης καί ξωτερίκευσης βίαιων καί «σκοτεινν» πτυχν το χαρακτήρα τους, προβαίνουν σέ σεμνες προσβλητικές νέργειες πρός λλους χρστες, πηρεασμένοι πό τό ν λόγ φαινόμενο.”

Μιά κρως νδιαφέρουσα πτυχή τς λλοτρίωσης πού χαρακτηρίζει τήν χρήση το f/b, εναι σολιψισμός γωμονισμός (πό τό λατινικό solus ipse δηλ, διος μόνον). Γράφει λοιπόν διος πιστήμονας στήν ργασία του (σελ.71):

“Σολιψισμός εναι φιλοσοφική θεωρία κατά τήν ποία πιστεύεται πώς μόνο αυτός κάποιου πάρχει καί μπορε νά γίνει γνωστός καί πώς τιδήποτε ξω πό ατή τή σφαίρα εναι μία ψευδαίσθηση. Πολλές φορές στόν κυβερνοχρο πουσία τς πικοινωνίας πρόσωπο μέ πρόσωπο σέ συνδυασμό μέ τήν πικοινωνία μέ κείμενο, μπορε νά χει να ποτέλεσμα συνείδητου σολιψισμο στούς χρστες. Κατά τή διάρκεια μίας πικοινωνίας βασισμένης σέ γραπτά κείμενα μεταξύ δύο τόμων, νας π’ ατούς συνδέει τό μυαλό του κατά κάποιον τρόπο μέ τό μυαλό το λλου. άν δέν πάρχει κάποια φωτογραφία το λλου τόμου, μπορε συνομιλητής νά δημιουργήσει συνειδητά συνείδητα τή φωνή, τήν μφάνιση καί τή γενικότερη παρουσία το πρώτου στή φαντασία το δίου. Σέ τέτοιες περιπτώσεις, χρήστης στήν ντίπερα χθη δημιουργεται ς νας φανταστικός χαρακτρας στόν σωτερικό κόσμο το συνομιλητ μέ βάση ,τι πρτος κάνει γνωστό γιά τόν αυτό του μέσ τς γραπτς πικοινωνίας, λλά πίσης καί πό τίς προσδοκίες, νάγκες καί πιθυμίες το δεύτερου καί τό ντίστροφο. σο κάποιος δημιουργε καί ναπτύσσει τό χαρακτρα ατο πού συνομιλε στό μυαλό του, συνείδητα πολλές φορές συνομιλία γίνεται μέρος τς φαντασίας του, σάν μία συνομιλία μέ τόν αυτό του καί μίας φανταστικς δημιουργίας του ποία μπορε νά συνεχίζεται σέ μακροχρόνια βάση. Στήν οσία, σέ μιά τέτοια περίπτωση πικοινωνία συμβαίνει στό μυαλό το κάστοτε χρήστη, καθώς δέν κανοποιε τόν ρισμό τς πραγματικς πικοινωνίας πρόσωπο μέ πρόσωπο καί τσι πραγματικότητα μετατρέπεται σέ φαντασία τν πικοινωνούντων.”

Δέν θά μποροσε νά πάρξει πιό εγλωττη ποτύπωση τς λλοτριωμένης πραγματικότητας πού συνοδεύει τήν γενικευμένη χρήση το f/b καί τν πολοίπων ψηφιακν μέσων κοινωνικς δικτύωσης. κτός λων τν πτυχν πού προαναφέρθηκαν θά πρέπει νά τονισθε καί σκόπιμα κατευθυνόμενη πό διόρατα “κέντρα” στόχευση γιά συλλογική κινητοποίηση καί δράση. ς θυμηθε ποιοσδήποτε τόν ρόλο το f/b στήν “ραβική νοιξη” πρό λίγων τν, στίς κινητοποιήσεις τν “γανακτισμένων” στήν χώρα μας πρό πενταετίας. χηρή καί θεαματική διαδικασία ψηφιακς κινητοποίησης γρήγορα κφυλλίστηκε σέ διάλυση καί ποσάθρωση κάθε δυνατότητας νά ρθρωθε  καί νά πάρξει νας ζωντανός καί οσιαστικός λόγος νάταξης τν δημοσίων πραγμάτων.

Θά μποροσε βεβαίως κάποιος νά ντιτείνει τι τελικά εναι  ζήτημα πού γκειται στό χέρι το κάθε νθρώπου νά διαφυλάξει μιά ρθή καί λογική χρήση το “f/b”. μως κατά τήν ταπεινή μου γνώμη πρόκειται γιά φροδες λπίδες. Ο νεπτυγμένες πλατφόρμες ψηφιακς «πικοινωνίας» κενο πού διασφαλίζουν πρωτίστως εναι διάδοση τς πληροφορίας σέ γενικευμένη κλίμακα καί ποτελον να μέσο πού δέν χει νά κάνει μέ τήν κυκλοφορία καί τήν διάδοση τν δεν. διαίτερά το “f/b” χει σχεδιασθε στήν βάση τς διάλειπτης καί μεσης τομικς δυνατότητας νά προβάλλονται τήν στιγμή πού «κφράζονται» σα βούλεται κάθε δικτυωμένος. μως διαμεσολαβημένα καί μέ μοναδικό στόχο τόν ντυπωσιασμό, τήν ατοπροβολή, τήν παραπλάνηση (ν καί χι πάντοτε).   ψηφιακή «μεσότητα» δέν εναι μεσότητα οτε προσφέρεται καί γιά σχέση πραγματική. άν κάποιος συνδεδεμένος στό f/b πρότεινε στούς «κολούθους-φίλους» του νά διαγράψουν λοι μαζί τατοχρόνως τούς λογαριασμούς τους καί νά βρεθον διά ζώσης νά μιλήσουν γιά τό τί τούς νώνει, νά εστε σίγουροι τι τό γχείρημα ατό θά κατέληγε σέ ποτυχία.

,τι δέν στηρίζεται σέ θεμέλια παραδεδομένης καί ζώσης πνευματικότητας εναι καταδικασμένο νά ποβάλλει σέ συμπεριφορές λλοτρίωσης καί μιζέριας. Στό χέρι λων εναι νά μειωθε –κατά τό μέτρον το δυνατο χρήση το f/b καί νά οκοδομήσουν σοι στό βάθος τς ψυχς τους τό ποθον, ζωντανές κοινότητες γιν νθρώπων.

«Ενοριακή Ευλογία», τεύχος 166-167, Ιούνιος-Ιούλιος 2016

http://www.synodoiporia.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=4730:koinoniki-diktyosi-kai-ta-koinonika-pokeimena&catid=11&Itemid=122

Ἡ Πεντηκοστή


dove

Χρστος Γιανναρς

Μεττν νάσταση καὶ Ἀνάληψη τοΧριστο, ερύτερη μάδα τν μαθητν του – «χλος νομάτων ς κατν εκοσιν» – «σαν προσκαρτεροντες μοθυμαδν τ προσευχ κατ δεήσει» (Πραξ. 1,14-15) στὸ ὑπερο τς ερουσαλήμ. μως ατὴ ἡ σύναξη δν ποτελοσε κόμα κκλησία. ταν μι συνάθροιση νθρώπων ποτος νωναν κοινς μνμες κακοινς λπίδες, νθρώπων πτοημένων, δίχως σαφῆ ἐπίγνωση γιττί προσκαρτερον καγιποιόργο χουν κληθε. Πρν πλίγες κόμα μέρες ρωτοσαν τν Διδάσκαλό τους, ν μέσα στν δια ατχρονιθὰ ἐλευθέρωνε τν ουδαϊκλαὸ ἀπτζυγτν Ρωμαίων καθὰ ἀποκαθιστοσε τΒασίλειο τοῦ Ἰσραήλ (Πραξ. 1,6). κόμα καμεττν μπειρία τς νάστασης, οπροσδοκίες τους φαίνεται πς δν ξεπερνοσαν τὰ ὅρια γκόσμιων προγραμμάτων καφιλοδοξιν.

Οἱ ἄνθρωποι ατοκαὶ ἡ συνάθροισή τους μεταμορφώνονται ριζικμτγεγονς τς Πεντηκοστς. Λουκς πιχειρενμς περιγράψει τν μπειρία τς μέρας κείνης, χρησιμοποιώντας εκόνες πομπορον νσυστήσουν μι κάποια ναλογία: σαν καπάλι «μοθυμαδν πτατὸ ἅπαντες» –συναγμένοι στγνωστὸ ὑπερο τς ερουσαλήμ. Κα«φνω γένετο κ τοορανοῦ ἦχος, σπερ φερομένης πνος βιαίας καὶ ἐπλήρωσεν λον τν οκον οὗ ἦσαν καθήμενοι» (ΙΙραξ, 2,1-2) – κάτι σν θόρυβος βίαιου νέμου, πομοιάζει νὰ ἔρχεται πψηλκαγεμίζει τχρο τς σύναξης τν μαθητν. Καμαζκάποιο εδος πτικς μπειρίας, σν νμοιράζονται πύρινες γλσσες –«γλσσαι σεπυρός» – πάνω στος συναγμένους μαθητές, «καὶ ἐπλήσθησαν παντες  Πνεύματος   γίου».

λλὰ ἂν οἱ ἐμπειρίες τν συμβάντων μόνο μὲ ἀναλογικς εκόνες μπορον νδιατυπωθον, μεταβολποσυντελεται στος μαθητς μτν «πλήρωσή» τους πτΠνεμα τὸ Ἅγιο χει πολσυγκεκριμένες, ασθητς σὲ ὅλους κδηλώσεις: «ρξαντο λαλεν τέραις γλώσσαις» – ρχίζουν ξαφνικνμιλνε λες τς γλσσες τν λαν κατν φυλν ποὺ ἔχουν μαζευτεστν ερουσαλμ γιτγιορττς Πεντηκοστς. Καθένας πτπλθος κούει πτστόμα τν μαθητν κατδική του διάλεκτο, «ξίσταντο δπάντες καὶ ἔθαυμαζον». Καατοοκατατρομαγμένοι ς τότε μαθητές, νθρωποι πλοί, χι διανοούμενοι – «γράμματοι καὶ ἰδιται», καθς σημειώνει Λουκς – ρχίζουν νκηρύττουν στος χλους «τμεγαλεία του Θεο», μτν νεση κατσοφία πολύπειρων ρητόρων. Τώρα πιξέρουν τί εναι κατί παγγέλλονται, γνωρίζουν τνόημα τν γεγονότων ποπροηγήθηκαν κασποιά προοπτικζως καλον μτκήρυγμά τους τος νθρώπους. Τος καλον νβαφτιστον γινλάβουν καατο«τν δωρεν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» – νμετάσχουν στν πάντοτε νοιχτπιδυνατότητα τς Πεντηκοστς. Κατος «τρισχιλίους» ποβαφτίζονται τν πρώτη μέρα, τος συνάζουν στν τράπεζα τς Εχαριστίας – «ν τκλάσει τοῦ ἄρτου». Ταυτόχρονα, «πολλά τε τέρατα κασημεα διτν ποστόλων γίνετο» – θεραπεες σθενν, άσεις δαιμονισμένων, κόμα καὶ ἀναστάσεις νεκρν, πως τς Ταβιθστν όππη.

Η πιφοιτήση το γίου Πνεύματος δν εναι μι μαγικ προσθήκη κανοτήτων κα χαρισμάτων στν ν­θρωπο. Εναι μι πελευθέρωση τν δυνατοτήτων τς ζως πο δν χει τίποτα τ λογο κα «περφυσικό». Τ Πνεμα πιφοιτ στ φύση μας μεταβάλλοντας χι τ λόγο τς φύσης (ατ πο εναι φύση μας), λλ τν τρόπο πάρξεώς της, τν τρόπο συστάσεως τς πόστασής μας. Δεχόμενοι τ Πνεμα το Θεο παύουμε ν πάρχουμε ντλώντας πόσταση π τν ναγκαιότητα τς βιολογικς διαδοχς κα τς ατονομημένης τομι­κότητας. πάρχουμε, πειδ τ θέλημα τς γάπης το Θεοζωοποιε κα συνιστ κα ποστασιαζει τ εναι μας. Ατ λευθερία πό τ φυσικ ναγκαιότητα κα συντονισμς τς παρξής μας μ τ ζωοποι θέλημα το Θεο χει ς ργανικ ποτέλεσμα λα τ «σημεα» πο ναφέρει Γραφ στ ζω το Χριστο κα τν ποστόλων – «σημεα» πο τ ζε διάκοπα κ­κλησία κα στ πρόσωπα τν γίων της.

Οθεραπεες τν σθενν καὶ ἡ γλωσσολαλία καὶ ἡ θεολογικσοφία καὶ ὅποια λλα χαρίσματα, εναι οκαρποτς ναγέννησης τοῦ ἀνθρώπου «ν γιΠνεύματι». πως στγέννηση τοῦ ἀνθρώπου εναι μι θαυ­μαστῆ ἔκπληξη οπρτες κδηλώσεις τς ζως: πρώ­τη νάσα κατπρτο κλαυθμύρισμα, καὶ ἀργότερα τπρτο χαμόγελο καὶ ἡ ἔκφραση στβλέμμα καοπρτες λέξεις ποὺ ἀρθρώνει τβρέφος – θαυμαστές, λλκαατονόητες φανερώσεις τς προσωπικότητας πογεννιέται – τσι θαυμαστοί, λλκαατονόητοι εναι καοκαρποτς ναγέννησης τοῦ ἀνθρώπου «ν γίΠνεύματι». Κι ν δν γίνονται πάντοτε φανεροατοοκαρποί, δν εναι γιατ τΠνεμα χορηγεται μποσοτικς διαφοροποιήσεις – «ογρ κ μέτρου δίδωσιν Θες τΠνεμα» (ωαν. 3,34) – λλγιατ εναι διαφοροποιημένες πωσδήποτε οἱ ἀντιστάσεις θανάτου ποὺ ἀναπτύσσει ἡ ἐλευθερία μας.

πτβιβλίο «λφαβητάρι τς Πίστης» (Πρώτη κυκλοφορία: Δόμος, 1983. Επανακυκλοφόρησε το 2016 από τις εκδόσεις Ίκαρος.)

Οι ρίζες της αλληλεγγύης


Χάρης Ναξάκης

Η ζωή αξίζει μονάχα αν τη μοιράζεσαι, Κ. Νικηφοράκης

Το σύνολο σχεδόν της νεωτερικής σκέψης, ηθελημένα ή αθέλητα, ανεξάρτητα από αν το ομολογεί ή όχι, είναι είτε χομπσιανή ή ρουσσωική, δηλαδή φιλελεύθερη ή αριστερή. Στην ρουσσωική παράδοση εντάσσεται και ο αναρχισμός. Τα ρεύματα αυτά της νεωτερικής πολιτικής σκέψης συγκρούονται γύρω από το θεμελιώδες ερώτημα τι είναι η ανθρώπινη φύση. Ο πυρήνας  της χομπσιανής (φιλελεύθερης) ανθρωπολογίας είναι η κουλτούρα του εγωισμού, η ιδιοτελής ανθρώπινη φύση. Σύμφωνα με τον Χομπς ο άνθρωπος από την φύση του δεν είναι ικανός να πράττει το καλό και γι’ αυτό πρέπει να τιθασευτεί η φυσική του ιδιοτέλεια από μια εξωτερική δύναμη (τύραννο, πεφωτισμένο ηγέτη, πολιτικές ελίτ). Ο Α.Σμίθ, εκ των ιδρυτών της πολιτικής οικονομίας , εκσυγχρόνισε την φιλελεύθερη αντίληψη προτείνοντας αντί να δαμαστούν τα εγωιστικά ανθρώπινα πάθη να αυτορυθμιστούν μέσω της αγοράς. Για τον Σμιθ ο αλτρουισμός, η αλληλεγγύη, η καλοσύνη, αναδύονται  όταν τα άτομα μέσω της παραγωγικής διαδικασίας επιδιώκουν την προσωπική τους ευμάρεια, το προσωπικό τους συμφέρον, το κέρδος. Οι άνθρωποι είναι τίμιοι μόνο όταν η τιμιότητα τους φέρνει κέρδος, ενδιαφέρονται για το κοινό καλό όταν στηρίζονται στην  ιδιοτέλεια και τον εγωισμό. Η ευημερία, το κοινό καλό, προκύπτει από την ιδιοτέλεια και όχι από την καλοσύνη. Καταλήγουμε έτσι στο αβίαστο συμπέρασμα ότι βοηθάμε  τον άλλο όχι από την καλοσύνη μας, αλλά γιατί περιμένουμε να μας ανταποδώσει την βοήθεια του( D. Hume ) , δηλαδή η ο αλτρουισμός είναι μία υποκρισία για να υπηρετηθεί η ιδιοτέλεια. Η αλληλεγγύη για τους φιλελεύθερους είναι στην καλύτερη περίπτωση ένας ιδιοτελής αλτρουισμός. Η πιο καθαρή έκφραση αυτής της αντίληψης είναι η φιλανθρωπία των πλουσίων. Αν όμως ο άνθρωπος είναι αποκλειστικά ιδιοτελές ον τότε γιατί να προσφέρει αφιλοκερδώς αίμα σε ένα νοσοκομείο, να κάνει μια ανώνυμη δωρεά σε ένα ίδρυμα, να δώσει φιλοδώρημα σε ένα σερβιτόρο ενός εστιατορίου που δεν θα το επισκεφτεί ξανά, να βοηθήσει μία άγνωστη ηλικιωμένη να περάσει από μια διάβαση, να προσφέρει ρούχα και τρόφιμα σε ένα πρόσφυγα;

Ως αντίπαλο  δέος στον φιλελευθερισμό, στην οντολογία της απληστίας, ο Ρουσώ και κατ ‘    επέκταση ο Μαρξ θα θεμελιώσουν την αισιόδοξη ανθρωπολογία, διατυπώνοντας την άποψη ότι ο άνθρωπος είναι φύσει καλό ον ή μια άγραφη πλάκα πού την διαμορφώνει η κοινωνία, ο  πολιτισμός. Σύμφωνα μ’ αυτή την αισιόδοξη ανθρωπολογία το κακό είναι πολιτισμικό δημιούργημα, εξωτερικό γνώρισμα της ανθρώπινης ταυτότητας, και άρα θα αρθεί σε μια άλλη κοινωνία στην οποία θα έχουν εκλείψει οι αιτίες που το δημιούργησαν. Για να στοιχειοθετηθεί μάλιστα η καλοκάγαθη ανθρώπινη φύση ο Ρουσώ και ο Μαρξ εφεύραν ένα προϊστορικό στάδιο της ανθρωπότητας που «οι άνθρωποι ήταν ελεύθεροι ενώ σήμερα είναι παντού αλυσοδεμένοι», όπως λέει ο Ρουσώ, το στάδιο του πρωτόγονου κομμουνισμού (Μαρξ). Τα ερωτήματα είναι βέβαια εύλογα γι’ αυτή τη μονοφυσιτική ανθρωπολογία. Αν ο άνθρωπος είναι φύσει καλός και ζούσε σε ένα επίγειο παράδεισο τότε πως θα εξηγηθεί η εμφάνιση της ιδιοτέλειας , της ιδιοκτησίας, των εξουσιαστικών μηχανισμών, του κράτους, κλπ; Με παρθενογένεση;  Μέχρι πριν 12000 χρόνια ολόκληρη η ανθρωπότητα ζούσε σε κυνηγετικές – συλλεκτικές ομάδες, σε τροφοσυλλεκτικές κοινωνίες. Οι ανθρωπολόγοι τις ονόμασαν κοινωνίες του μοιράσματος, διότι ένα από τα βασικά τους χαρακτηριστικά, άξιο θαυμασμού για τα εξισωτικά του στοιχεία είναι το μοίρασμα της τροφής, ιδιαίτερα το μοίρασμα των μεγάλων θηραμάτων και η ισοδιανομή τους στα μέλη της ομάδας. Η εξιδανίκευση όμως των τροφοσυλλεκτικών ομάδων ως ευγενών άγριων όχι μόνο δεν τεκμηριώνεται από τις ανθρωπολογικές μελέτες αλλά αντιθέτως αυτές δείχνουν ότι πάντα υπάρχουν αποστάτες από το συλλογικό πνεύμα, την εξισωτική ηθική, από την γενική αρχή του μοιράσματος του πλεονάσματος. Έχοντας αυτή την επίγνωση οι τροφοσυλλεκτικές κοινωνίες επινόησαν συμβολικούς και πρακτικούς μηχανισμούς και κανόνες που αποθάρρυναν τη βούληση για δύναμη και κυριαρχία, την ιδιοτελή συμπεριφορά ατόμων και ομάδων και επιβράβευαν τον αλτρουισμό και την εξισωτική ηθική.

Η ανθρώπινη ταυτότητα δεν είναι αυτοδημιούργητη, δεν προέκυψε από μια ρήξη με τη φύση αλλά από μια ανάδυση από αυτήν, δεν περιορίζεται στην ζωικότητα αλλά δεν υπάρχει χωρίς αυτήν, είναι μια ενότητα έμφυτων και επίκτητων χαρακτηριστικών. Η ιδιοτέλεια από τις πρωτοκοινωνίες μέχρι σήμερα, προέκυψε ως αποτέλεσμα του ανταγωνισμού για την πρόσβαση στους φυσικούς πόρους (π.χ. φονικές επιδρομές μεταξύ φυλών) και κυρίως από το ότι κάθε άνθρωπος βιώνει τον εαυτό του ως πρώτο πρόσωπο, ως υποκείμενο, έχει δηλαδή ένα μοναδικό αποτύπωμα συνείδησης. Η αλληλεγγύη αναδύθηκε στις πρωτοκοινωνίες και αναβλύζει μέχρι σήμερα από την ανάγκη της συνεργασίας για πιο αποτελεσματική πρόσβαση στους φυσικούς και κοινωνικούς πόρους (π.χ. δίκτυα συνεργασίας των ανδρών-κυνηγών, δίκτυα συνεργασίας των γυναικών στη συλλογή καρπών και την ανατροφή των παιδιών, κλπ) γεγονός που οδήγησε στην εγκατάσταση του άλλου μέσα στο μοναδικό αποτύπωμα συνείδησης του καθενός. Έτσι το μοναδικό αποτύπωμα συνείδησης μπορεί να οδηγηθεί στην ιδιοτέλεια, στον εγωισμό, όταν κυριαρχεί το εγώ, αλλά και στον αλτρουισμό, εφόσον είμαστε ικανοί να αφιερώσουμε το πρόσωπό μας σε ένα εσύ. Για το που θα κατευθυνθεί εξαρτάται από τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του κοινωνικού περιβάλλοντος. Μπορούμε να διάγουμε μια αξιοβίωτη ζωή αν ενισχύσουμε ένα βίο συνεργατικό και αποδυναμώσουμε, χωρίς ποτέ να καταργήσουμε ένα βίο κτητικό. Το πιθανότερο είναι ότι η ιδιοτέλεια πρώτη εμφανίστηκε ως χαρακτηριστικό του είδους και είναι αρκετά ισχυρή και γι’ αυτό ριζική επανάσταση είναι η ενίσχυση της λειψά αναπτυγμένης  συνιστώσας της ανθρώπινης κατάστασης, του αλτρουισμού.